Cholesterol, Statines en de rol hierin van co-enzym Q10

Veel mensen krijgen nog steeds statines voorgeschreven om zo hun cholesterol te verlagen, terwijl cholesterol juist van levensbelang is. Wat is hier aan de hand?

De wetenschap is er duidelijk over: cholesterol heeft talloze belangrijke functies en is cruciaal voor de gezondheid van je lichaam en onder andere voor een goede werking van je hersenen.

Waarom is de medische aanpak van hart- en vaatziekten dan nog steeds gebaseerd op het agressief verlagen van cholesterol door statines voor te schrijven?

Niet alleen wordt daarmee de oorzaak niet aangepakt, maar richten ze zich op een totaal verkeerd doelwit waarbij de gebruiker wordt blootgesteld aan mogelijk ernstige bijwerkingen.

Deze bijwerkingen worden onder ander veroorzaakt doordat statines niet alleen cholesterol verlagen maar ook co-enzym Q10, dat een cruciale rol speelt in de energieproductie in al je lichaamscellen.

In deze blog duik ik in de rol van cholesterol, de averechtse werking van statines en de rol die deze ‘medicijnen’ spelen bij het verminderen van co-enzym Q10.

Cholesterol is van levensbelang

Wie zich in dit onderwerp verdiept merkt al snel hoe groot het belang van cholesterol is voor het menselijk lichaam.

Cholesterol is een fundamenteel structureel bestanddeel van elk celmembraan. Het zorgt voor flexibiliteit en doorlaatbaarheid en beschermt je lichaam tegen schadelijke stoffen. Het dient als voorloper van hormonen die voor de stofwisseling, immuunfunctie en voortplanting zorgt.

Cholesterol is geen ‘vijand’, zoals de medisch-farmaceutische wereld je soms doet geloven, maar een stof die van levensbelang is. Sterker nog: zonder voldoende cholesterol kan het lichaam simpelweg niet adequaat functioneren. In die zin is cholesterol net zo fundamenteel als water en zuurstof: het is een basisstof die nodig is voor de structuur en een goede werking van vrijwel alle lichaamsprocessen.

Cholesterol heeft tientallen functies in het lichaam. De belangrijkste zijn:

• de productie van vitamine D in de huid, onder invloed van zonlicht;
• de aanmaak van mannelijke en vrouwelijke geslachtshormonen (progesteron¹ , oestrogeen² , testosteron³);
• de vorming van stresshormonen (zoals cortisol⁴ );
• de opbouw en het onderhoud van het zenuwstelsel, en met name de hersenen en de beschermende ‘isolatielaag’ rondom zenuwbanen (myeline⁵). Myeline zorgt ervoor dat zenuwen goed van elkaar gescheiden blijven en dat signalen snel en correct worden doorgegeven. Cholesterol voorkomt daarmee de degeneratie van de hersenen (hersenen bevatten maar liefst 25% van alle lichaamscholesterol);
• de structuur van celmembranen (celwanden bestaan voor een groot deel uit cholesterol);
• de productie van gal⁶, nodig voor de vertering van vetten.

Het is daarom ook logisch dat het lichaam geen risico neemt en er doorlopend voor zorgt dat er genoeg cholesterol is door het zelf aan te maken. Je lever maakt tot wel 80% van alle cholesterol aan. De rest komt uit de voeding.

Ook neemt de natuur geen risico met nieuw leven, want de menselijke moedermelk bevat veel cholesterol, ruimschoots meer dan bij welk levend organisme dan ook gevonden wordt.

Het belang voor een goede gezondheid wordt onderstreept door een onderzoek bij oudere vrouwen⁷ waar werd ontdekt dat met name een hoger cholesterolgehalte samenhing met een langere levensverwachting.

Een Lancet-studie⁸ uit 1986 toonde zelfs aan dat elke stijging van 1 mmil/l⁹ totaal cholesterol overeenkwam met een 15% daling in sterfte.

De enige reden dat de cholesterolconcentratie in het lichaam stijgt is een trage stofwisseling. Deze stijging kan een beschermende factor zijn tegen degeneratie van onder andere de hersenen en het zenuwstelsel. Zowel bij een tragere schildklier10 alsook bij veroudering kan de stofwisseling vertragen en zien we daarom vaker een verhoogd cholesterol.

Schadelijke cholesterol is een mythe

Al decennialang wordt ons verteld dat cholesterol schadelijk zou zijn en aderverkalking en hart- en vaatziekten zou veroorzaken. Een onjuist en misleidend gegeven dat door talloze mensen aanvaard is, zelfs door de meeste artsen en cardiologen.

De theorie dat cholesterol de kans op hart- en vaatziekten zou verhogen was gebaseerd op een hypothese¹⁰ van Ancel Keys¹¹. Zijn beruchte studie ‘The Seven Country Study’ [= De Zeven Landen Studie] werd in 1953 gepubliceerd. In deze studie komt Keys tot de conclusie dat vet eten de kans op hart- en vaatziekten verhoogt.

Later bleek dat het onderzoek werd uitgevoerd over 22 landen, maar dat Keys slechts de gegevens van 7 landen gebruikte omdat die zijn hypothese ondersteunde. Als hij de gegevens van alle 22 landen zou hebben gebruikt, zou hij nooit tot de conclusie zijn gekomen dat vet eten de kans op hart- en vaatziektes verhoogt.

Hij heeft hiermee de complete medische wereld op het verkeerde been gezet. Artsen hebben mede dankzij hem al decennialang, geheel ten onrechte, cholesterol als vijand van het lichaam beschouwd en vet eten afgeraden.

Toen zijn hypothese werd aanvaard, ontstond er zich een enorme industrie die er alle belang bij heeft om Ancel Keys’ denkwijze als waarheid te blijven verdedigen. Met name de farmaceutische industrie en hun gefabriceerde statines en de voedingsindustrie met alle cholesterol- en vetarme producten, hebben hier gigantisch van geprofiteerd. De financiële belangen werden te groot om deze denkwijze nog los te laten.

Talloze medische en klinische studies hebben inmiddels de conclusies van Keys allang weerlegt.

Als deze theorie juist zou zijn geweest, dan zouden we nu, vele decennia na de introductie, een enorme verbetering hebben moeten zien onder de bevolking. Maar het tegendeel is waar. De strijd tegen aderverkalking is nog steeds niet gewonnen.

Aderverkalking is nog steeds een enorm probleem. Er zijn in Nederland maar liefst 1,8 miljoen mensen met hart-en vaatziekten en dat aantal is alleen maar toegenomen.

Ondanks de vet- en cholesterolarme voeding is gek genoeg (of misschien ook niet) het probleem van overgewicht en obesitas snel gegroeid. De toename van deze problemen laat zien dat er een andere oorzaak moet zijn.

Statinegebruik in Nederland

De farmaceutische industrie profiteert het meest van de leugen over cholesterol en de incorrecte conclusies van Ancel Keys en hebben er het grootste belang bij zijn theorie in stand te houden.

Statines behoren tot de meest winstgevende medicijnen ooit:

• totale verkoop vanaf de introductie t/m 2024: $550 tot $650 miljard;
• wereldwijde verkoop 2024: bijna $17 miljard¹²;
• verwachting wereldwijde verkoop 2032: ruim $24 miljard.

In Nederland nemen maar liefst 2,1 miljoen volwassenen (bijna 15% of één op de zeven) dagelijks cholesterolverlagers in een poging hun cholesterolgehalte te verlagen. Ruim 1,9 hiervan gebruiken statines.

Om het nog eens een keer te herhalen: cholesterol is geen ‘vijand’, zoals de medisch-farmaceutische wereld ons doet geloven, maar een stof die van levensbelang is. Sterker nog: zonder voldoende cholesterol kan het lichaam simpelweg niet functioneren.

De statistieken laten ook zien dat het gebruik van statines enorm is gestegen in de afgelopen decennia¹³.

Het grootschalige gebruik van statines komt mede door de talrijke aandoeningen waarvoor het voorgeschreven wordt:

Artsen schrijven statines voor na een hart- of vaatincident zoals een hartinfarct¹⁴ , angina pectoris¹⁵, dotter¹⁶, stent¹⁷, bypassoperatie¹⁸, beroerte¹⁹ , TIA²⁰ of perifere vaatziekte²¹(etalagebenen).

Ook als je nog geen infarct of beroerte hebt gehad, kan een arts statines voorschrijven bij een hoge LDL-cholesterolwaarde²², diabetes type 2²³, hoge bloeddruk, roken, overgewicht, chronische nierschade, sterke erfelijke belasting (vroege hartziekte in de familie) en bij vermoedelijke familiaire hypercholesterolemie²⁴.

Wat is het probleem met statines?

Statines zijn medicijnen die bedoeld zijn om het zogenaamde ‘slechte’ cholesterol (LDL-cholesterol²⁵) te verlagen. Ze doen dat door een enzym in de lever te remmen dat nodig is om cholesterol aan te maken. Door de verlaagde aanmaak van cholesterol gaat de lever het cholesterol (LDL) uit het bloed opnemen, wat leidt tot een daling in het bloed.

Studies tonen aan dat het verlagen van cholesterol met statines hartziekten niet vermindert, terwijl hart- en vaatziekten nog steeds de belangrijkste doodsoorzaak zijn. Dit bevestigt nog eens dat de cholesterolhypothese waarop het voorschrijven van statines is gebaseerd fundamenteel incorrect is. Cholesterol is nou eenmaal niet de oorzaak van hart- en vaatziekten. Deze bevindingen worden echter genegeerd door de medisch-farmaceutische industrie.

Artsen blijven intussen driftig statines voorschrijven omdat de protocollen nou eenmaal gevolgd dienen te worden. Deze protocollen worden nota bene opgesteld door zogenaamde experts die veelal worden betaald door farmaceutische fabrikanten.

Daarnaast kennen statines ook veel ernstige bijwerkingen, die zodanig zijn dat je je af kan vragen of mensen wel goed ingelicht worden voordat zij deze medicijnen krijgen voorgeschreven.

Een aantal van deze ernstige bijwerkingen wordt direct gerelateerd aan het feit dat statines niet alleen de aanmaak van cholesterol onderdrukken, maar ook de aanmaak van co-enzym Q10. Onderzoek laat zien dat de hoeveelheid CoQ10 in het bloed met maar liefst 20–50% kan verlagen²⁶.

Wat is dan het belang van co-enzym Q10?

Statines verlagen niet alleen het cholesterol in het lichaam, maar ook het uiterste belangrijke co-enzym Q10²⁷.

CoQ10 is een lichaamseigen stof die in vrijwel al je cellen voorkomt en essentieel is voor de energieproductie. Je gezondheid en kwaliteit van leven hangen daarom voor een groot deel af van de hoeveelheid co-enzym Q10 in alle lichaamscellen.

Je lichaam maakt CoQ10 zelf aan in vrijwel alle lichaamscellen, maar vooral in die organen die een hoge energiebehoefte hebben, zoals het hart, de spieren, hersenen, lever, pancreas en nieren.

Omdat statines voor een daling van de CoQ10 zorgen, daalt de energieproductie in de cellen. Dit betekent niet dat het lichaam stopt met energie maken, maar wel dat het minder efficiënt gebeurt, met mogelijke gevolgen voor vitaliteit en gezondheid.

Door de enorme energiebehoefte is het hart sterk afhankelijk van voldoende CoQ10. Statines kunnen de aanmaak van CoQ10 remmen en werken daarmee juist averechts op de hartgezondheid.

Ook de werking van je spieren is sterk afhankelijk van CoQ10. Statines kunnen daarom het functioneren van je spieren aardig ondermijnen.

CoQ10 werkt ook als antioxidant en voorkomt²⁸ schade ten gevolge van vrije radicalen²⁹ (agressieve stoffen) die bij de energieproductie vrijkomen. CoQ10 heeft daarom ook een beschermende functie.

CoQ10 komt in twee vormen voor in het lichaam. Zodra de cellen het nodig hebben wordt ubiquinon³⁰ Q10 omgezet in de actieve vorm ubiquinol Q10. Deze omzetting is omkeerbaar zodat ubiquinol Q10 ook weer omgezet wordt in ubiquinon Q10. Je lichaam houdt een balans tussen beide vormen.

Werkelijke oorzaak hart-en vaatziekten

De oorzaak van hart- en vaatziekten ligt dus niet bij cholesterol, maar waar dan wel?

De door wetenschappers meest geaccepteerde verklaring is dat aderverkalking ontstaat door herhaalde beschadiging van de vaatwand, die het lichaam, bij een gebrek aan de juiste bouw- en hulpstoffen, probeert te herstellen met lagen van bloedstolsels. Dit wordt ook wel het stollingsmodel³¹ genoemd. Cholesterol is hierbij meer reparatiemateriaal dan de primaire oorzaak.

Bij deze beschadigingen kunnen diverse factoren een rol spelen, zoals verzwakt collageen in de vaatwanden, tekort aan vitamine C, inname van zaadoliën, een hoge bloeddruk, ontstekingen, diabetes, fijnstof uit luchtvervuiling en sigaretten, blootstelling aan lood en chronische stress.

Dus voor het herstel of behoud van de gezondheid van je hart- en bloedvaten moet je aanpak gericht zijn op het behoud of herstel van de kwaliteit van de vaatwanden. In het algemeen is hiervoor een goede levensstijl noodzakelijk.

De meest belangrijk aandachtspunten hierbij zijn:

• Mijd waar mogelijk onverzadigde vetten zoals zonnebloemolie en alle andere bronnen van zogenoemde PUFA’s (poly unsaturated fatty acids: meervoudig onverzadigde vetzuren). Lees zorgvuldig alle etiketten, omdat bijna in alle industriële producten deze gevaarlijke en goedkope plantaardige vetten bevat, zoals raapzaad-, koolzaad- en zonnebloemolie. [Voor meer informatie hierover verwijs ik je naar mijn blog over zaadoliën].
• Kies voor verzadigde vetten, zoals echte boter, ghee, ossenwit en kokosolie.
• Eet zo min mogelijk geraffineerde koolhydraten die onder andere voor een toename van de schadelijke triglyceriden³² zorgen.
• Zorg voor voldoende bouwstenen van collageen, omdat collageen de belangrijke bouwsteen is van de vaatwand.
• Neem dagelijks minimaal 40 mg vitamine C per kilogram lichaamsgewicht, omdat vitamine C uiterst belangrijk is voor de aanmaak van kwalitatieve collageen in het lichaam en dus in de wanden van je bloedvaten.
• Gebruik voldoende antioxidanten (zoals vitamine C, vitamine E, vitamine B2, CoQ10, koper, selenium en zink) om ervoor te zorgen dat je bloedvaten niet worden aangetast.
• Zorg voor een gezonde schildklier en gezonde stofwisseling, die nodig zijn om cholesterol om te zetten in hormonen.
• Overweeg vooral om extra CoQ10 te nemen als je statines gebruikt.

Conclusie

Cholesterol is zeer belangrijk voor je gezondheid en van levensbelang.

Dat cholesterol schadelijk voor het lichaam zou zijn is een volslagen leugen. Het tegengestelde is waar: cholesterol heeft talloze belangrijke functies en is van levensbelang voor je algehele gezondheid.

Doordat de medische aanpak van hart- en vaatziekten nog steeds gebaseerd is op deze leugen, blijven deze ziekten bestaan en nemen zelfs nog steeds toe.

De nadruk bij deze aanpak is gericht op statines die als doel hebben het cholesterol te verlagen. Niet alleen wordt daarmee de oorzaak niet aangepakt, maar richt men zich op een totaal verkeerd doelwit

Ze zijn niet effectief, hun werking is immers gebaseerd op de cholesterolleugen, maar brengen ook nog talloze ernstige bijwerkingen met zich mee.

Omdat statines de hoeveelheid CoQ10 laat dalen, komen veel organen onder druk, met name die veel energie nodig hebben zoals je hart en je spieren.

Zorg op een natuurlijke manier voor gezonde hart- en bloedvaten met voldoende collageen, vitamine C, antioxidanten, gezonde voeding en voor een gezonde stofwisseling. Zorg daarbij ook voor voldoende CoQ10 om de energieproductie in het lichaam te waarborgen. Neem deze gegevens ter harte, het is mijn wens en van levensbelang voor je gezondheid en algehele welzijn.

Nick

---

1. progesteron: een belangrijk geslachtshormoon dat vooral bekend is als het belangrijkste zwangerschapshormoon, een kernhormoon in de menstruatiecyclus en een hormoon dat ook invloed heeft op hersenen, stemming en slaap. Het woord progesteron komt uit het Latijn en Grieks en is opgebouwd uit drie delen: pro wat ‘voor’ of ‘ten behoeve van’ betekent, gerere/gestare wat ‘dragen’ betekent en -on /-one wat een chemisch achtervoegsel is dat vaak wordt gebruikt voor hormonen. ↩︎
2. oestrogeen: een verzamelnaam voor een groep vrouwelijke geslachtshormonen. Het is één van de belangrijkste hormoonsystemen in het lichaam van vrouwen (maar mannen hebben het ook, in kleinere hoeveelheden).Het woord komt uit het Grieks: oistros/oestrus wat ‘drift’, ‘hartstocht’ betekent en -genēs wat ‘voortbrengend’ of ‘producerend’ betekent. ↩︎
3. testosteron: het belangrijkste mannelijke geslachtshormoon. Maar vrouwen maken het óók aan, alleen in kleinere hoeveelheden. Van het Latijnse testis wat ‘teelbal (zaadbal)’ betekent, -ster verwijst naar sterol (steroïde structuur) en -on /-one wat een chemisch achtervoegsel is dat vaak wordt gebruikt voor hormonen. ↩︎
4. cortisol: een belangrijk hormoon dat wordt gemaakt in de bijnierschors (de buitenste laag van de bijnieren, die bovenop je nieren liggen). Het wordt vaak het stresshormoon genoemd, maar dat is slechts één van de vele functies. Van het Latijnse cortex wat ‘schors’ of ‘buitenkant’ betekent. wat verwijst naar de bijnierschors, waar cortisol wordt geproduceerd en -isol dat verwijst naar de chemische structuur. ↩︎
5. myeline: een soort beschermende vetlaag rondom zenuwbanen. Je kunt het zien als de isolatie om een elektriciteitsdraad. Het bestaat voor een groot deel uit vetten, waaronder ook cholesterol plus specifieke eiwitten. Het woord myeline bestaat uit het Griekse myel- dat ‘merg’, ‘binnenste substantie’, ‘ruggenmerg’ betekent en -ine, een achtervoegsel dat vaak wordt gebruikt voor stoffen in biologie/ chemie. ↩︎
6. gal: een geelgroene vloeistof die je lichaam aanmaakt in de lever en opslaat in de galblaas. Het is vooral bedoeld om vetten te verteren. Het Nederlandse woord gal komt uit het Oudgermaans. ↩︎
7. Forette B. et al., 1989 — Cholesterol as risk factor for mortality in elderly women. The Lancet, 1989. Dit artikel is veelvuldig aangehaald in discussies over cholesterol en levensduur, met name bij oudere volwassenen, omdat het suggereert dat een zeer laag cholesterolgehalte in deze specifieke leeftijdsgroep mogelijk geassocieerd is met een hogere totale sterfte. ↩︎
8. bron: The Lancet [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736%2897%2904430-9] ↩︎
9. mmol/L: millimol per liter. Het is een eenheid om de concentratie van een stof in het bloed aan te geven en zegt hoeveel “deeltjes” van een stof er in 1 liter bloed zitten. ↩︎
10. hypothese: een idee of veronderstelling die je kunt onderzoeken om te kijken of die klopt. Het woord komt uit het Grieks: hypo- betekent ‘onder’ en thesis betekent ‘stelling’, ‘plaatsing’. ‘dat wat neergezet wordt’. ↩︎
11. Ancel Benjamin Keys (Colorado Springs 2 januari 1904 – Minneapolis, 20 november 2004): een Amerikaans wetenschapper die de invloed bestudeerde van voeding op de gezondheid. Hij is vooral bekend door zijn onderzoek naar de invloed van voeding op hart- en vaatziekten. Keys stond op het titelblad van Time in januari 1961. ↩︎
12. bron: Data Bridge [https://www.databridgemarketresearch.com/reports/global-statin-market] ↩︎
13. bron: GIP databank [https://www.gipdatabank.nl/databank?geg=gebr&infotype=g&item=bijlage&label=00-totaal&tabel=85_cho] ↩︎
14. hartinfarct: het afsterven van een deel van de hartspier, doordat de bloedtoevoer plotseling (of bijna volledig) wordt afgesloten. Infarct komt van het Latijn: in- wat: ‘in’, ‘naar binnen’ betekent en farcire wat ‘opvullen’, ‘volstoppen’, ‘proppen betekent. ↩︎
15. angina pectoris: een vorm van pijn of drukkend gevoel op de borst die ontstaat doordat de hartspier tijdelijk te weinig zuurstof krijgt. Het is géén hartinfarct, maar het kan er wel een voorbode van zijn. Komt van het Latijnse werkwoord angere wat ‘afknellen’, ‘wurgen’, ‘verstikken’ en pectus wat ‘borst’ of ‘borstkas’ betekent. ↩︎
16. dotter: een behandeling waarbij een vernauwd bloedvat (meestal een kransslagader) van binnenuit wordt opgerekt met een ballonnetje. Dotter is vernoemd naar Charles Dotter, een van de grondleggers van de interventieradiologie. ↩︎
17. stent: een klein metalen buisje (een soort veertje/gaasje) dat in een bloedvat wordt geplaatst om het open te houden. Het wordt meestal geplaatst in een kransslagader (bij hartproblemen), maar kan ook in andere vaten. Stent is vernoemd naar een persoon (Dr. Stent). ↩︎
18. bypassoperatie: een hartoperatie waarbij een nieuwe omleiding (bypass) wordt gemaakt rond een vernauwde of afgesloten kransslagader. ↩︎
19. beroerte: een plotselinge verstoring van de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen, waardoor hersencellen beschadigd raken of afsterven. ↩︎
20. TIA: Transient Ischemic Attack. In het Nederlands vaak genoemd voorbijgaande beroerte of kortdurende herseninfarct-achtige aanval. Latijns transire wat ‘voorbijgaan’ betekent, Grieks ischō = tegenhouden en haima betekent ‘bloed’ en Engels attack betekent aanval. ↩︎
21. perifere vaatziekte: een aandoening waarbij de slagaders buiten het hart en de hersenen vernauwd of afgesloten raken, meestal door atherosclerose (aderverkalking). Grieks: peri wat ‘rondom’ betekent en pherein wat ‘dragen’ betekent. ↩︎
22. LDL-cholesterolwaarde: de concentratie cholesterol in het bloed dat wordt vervoerd door LDL-deeltjes (Low-Density Lipoprotein). LDL is een transportdeeltje, geen cholesterol zelf. Het vervoert cholesterol van de lever naar weefsels. De gemeten waarde geeft aan hoeveel cholesterol er in LDL-deeltjes aanwezig is. ↩︎
23. diabetes type 2: een stofwisselingsziekte waarbij je lichaam moeite krijgt om de bloedsuiker (glucose) goed te regelen. Dat gebeurt vooral door insulineresistentie en later vaak ook: te lage insulineproductie. ↩︎
24. hypercholesterolemie: een te hoog cholesterolgehalte in het bloed. Meestal gaat het daarbij vooral om een verhoogd LDL-cholesterol. Hyper- (Grieks) betekent ‘bovenmatig’, ‘te veel’, cholé (Grieks) betekent ‘gal’ en stereos (Grieks) betekent ‘vast’ + -ol wat ‘alcohol’ betekent en haima (Grieks) wat ‘bloed’ betekent. ↩︎
25. LDL cholesterol: Low-Density Lipoprotein. Het is een transportdeeltje in het bloed dat cholesterol van de lever naar de weefsels vervoert. Belangrijk: LDL is dus géén cholesterol op zichzelf, maar een vervoerspakketje dat cholesterol bevat. ↩︎
26. bron: In klinische studies van statines zoals simvastatine werd ontdekt dat de plasmaconcentratie van co-enzym Q10 significant daalde, met verminderde waarden van circa 20 % tot meer dan 50 % afhankelijk van de subgroep en medicatiecombinaties. Voorbeeld [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1043661815001413] ↩︎
27. CoQ10: de “Q” verwijst naar de chemische samenstelling (chinonen die in het Engels Quinone worden genoemd), en de ’10’ is afgeleid van de lengte van de staart van het CoQ10 molecuul. De naam ‘Coenzym Q10’ verwijst naar het feit dat deze lichaamseigen stof een co enzym is. Enzymen zijn biologische katalysatoren, stoffen die in het lichaam aangemaakt worden om bepaalde reacties in het lichaam te versnellen. Bekende voorbeelden zijn de spijsverteringsenzymen die helpen om de voeding te verteren in
    de darmen. Een co-enzym is een stof die een enzym nodig heeft om zijn functie te kunnen vervullen en fungeert in een cel vaak als een soort van aan/uit-schakelaar. Deze rol heeft CoQ10 in de energieproductie van de cellen. ↩︎
28. antioxidant: stof die vrije radicalen (agressieve stoffen) neutraliseert voordat ze schade aanrichten. Ze doen dat door zelf een elektron af te staan aan het vrije radicaal, waardoor het stabiel wordt — zonder zelf instabiel te worden. Je kunt ze zien als “vangers” van schade, of als brandblussers die kleine‘celbrandjes’ doven. ↩︎
29. vrije radicaal: een soort ‘losgeslagen’ molecuul in je lichaam dat heel reactief is. Dit komt doordat het een onvolledig aantal elektronen heeft, waardoor het graag een elektron van een ander molecuul “steelt.” Dit kan schade aanrichten aan cellen, eiwitten en zelfs DNA. Vrije radicalen ontstaan bijvoorbeeld door stofwisselingsprocessen, maar ook door UV-straling, luchtvervuiling, roken en ongezond eten. Gelukkig heeft je lichaam antioxidanten (zoals vitamine C en E), die deze vrije radicalen kunnen neutraliseren en zo schade helpen voorkomen. Denk aan antioxidanten als schilden die de cellen beschermen tegen de aanvallen van vrije radicalen. ↩︎
30. ubiquinon: afgeleid van ubichinon dat samenhangt met het feit dat CoQ10 ‘ubiquitair’ verspreid is, wat wil zeggen dat het alomtegenwoordig is en in vrijwel alle cellen voorkomt. ↩︎
31. stollingsmodel: een alternatieve verklaring voor hart- en vaatziekten zoals die door Malcolm Kendrick, een Britse arts, is voorgesteld. Zijn theorie wordt vaak het “stollingsmodel” of “thrombogenic model” genoemd. ↩︎
32. Triglyceriden: bloedvetten: een vorm waarin je lichaam vet opslaat en vervoert. Ze bestaan uit: glycerol en 3 vetzuren (tri = ‘drie’) ↩︎