Griepgolf: wat kan vitamine D3 hier in betekenen?

Er zijn signalen dat we in Nederland een actieve en mogelijk zelfs stevige griepgolf gaan krijgen. Wat kan vitamine D3 daarbij voor je betekenen?

De griepactiviteit in Nederland neemt momenteel toe. Nederlandse experts verwachten dat als de stijgende trend aanhoudt, zich een griepepidemie in de komende weken zou kunnen ontwikkelen.¹

De overheid adviseert niet om extra vitaminen zoals vitamine D3 te nemen ter preventie van griep. Nationale richtlijnen noemen dat het bewijs voor immuunvoordelen nog niet sterk genoeg is om een algemene grieppreventie-aanbeveling te geven.

Ze onderkennen wel risicogroepen voor een vitamine-D3-tekort zoals ouderen, mensen met weinig zonblootstelling, een donkerdere huidskleur en een slechte vitamine D-opname of mensen met chronische ziekten. Maar dit advies van de overheid is vooral gericht op de botgezondheid.

De Nederlandse warenwet legt voor vitamine D ook een maximaal toelaatbare hoeveelheid op²:

“Voedingssupplementen bevatten per dagelijks volgens de gebruiksaanwijzing te nuttigen hoeveelheid ten hoogste 75 μg [=3000 IE³] vitamine D.”

Wel is het toegestaan om over de rol bij het immuunsysteem gezondheidsclaims te maken:

“Vitamine D helpt het immuunsysteem en zorgt mede voor een goede weerstand.”

Ik weet dat een gezonde levensstijl, aangevuld met vitaminen en mineralen, effectief werkt, want ik kan me eerlijk gezegd niet herinneren wanneer ik voor het laatst griep heb gehad.

In deze blog ga ik in op het immuunsysteem, welke vitaminen en mineralen het immuunsysteem helpen en de specifieke rol van vitamine D. Ook laat ik de relatie zien tussen de vitamine D gehalte van ons bloed en de griepactiviteit.

Je immuunsysteem⁴

Je immuun- of afweersysteem is hét verdedigingssysteem van je lichaam tegen ziekte. Het wordt een systeem genoemd omdat het een geheel van onderdelen is die samenwerken.

Ondersteuning van je immuunsysteem

We kunnen zelf veel doen om de effectiviteit van ons immuunsysteem te versterken.

Alle onderdelen van een goede levensstijl, zoals gezonde en gevarieerde voeding, voldoende water, beweging en een goede kwaliteit nachtrust, zijn daarbij essentieel.

Ook diverse vitaminen en mineralen dragen bij aan ‘de normale werking van het immuunsysteem’:

• vitamine A
• vitamine B1
• vitamine B6
• vitamine C
• vitamine D3
• foliumzuur
• zink
• ijzer
• koper
• seleen

In dit orkest van voedingsstoffen speelt vitamine D de rol van dirigent.

Daarom is het belangrijk om stil te staan bij de rol van Vitamine D omdat de bloedwaarden van seizoen tot seizoen sterk kunnen variëren.

De rol van vitamine D

Vitamine D is een hormoonachtige stof die je immuunsysteem helpt om ziekteverwekkers sneller te herkennen en effectief aan te pakken.

Daarbij zorgt het ervoor dat je afweercellen natuurlijke verdedigingsstoffen maken, vooral in je neus, keel en longen.

Tegelijk voorkomt vitamine D dat je immuunsysteem te heftig reageert en meer schade aanricht dan nodig.

Het zal je zeker bekend zijn dat je vitamine D zelf aanmaakt door blootstelling van je huid aan zonlicht. Je krijgt ook vitamine D binnen met de voeding, maar dit is beduidend minder.

Om je vitamine D op peil te houden is het daarom van groot belang om voldoende tijd in de zon door te brengen met een zoveel mogelijk ontbloot lichaam.

Alleen moet je je daarbij realiseren dat in de herfst en winter de zon niet sterk genoeg is om voldoende vitamine D aan te maken en de zon sowieso veel minder zicht- en voelbaar is.

Dat geldt nog meer voor mensen op leeftijd aangezien de aanmaak van vitamine D in het lichaam afneemt naarmate je ouder wordt.

Vitamine-D-waarden

Hieronder staat een schematische vitamine-D-seizoenscurve voor Nederland.

In de horizontale as staan de maanden van januari tot en met december en in de verticale as staat de hoeveelheid vitamine D in het bloed onder de bevolking.

Wat je duidelijk in deze grafiek¹¹ ziet:

• in februari en maart is het vitamine D3 peil het laagst,
• vanaf april en mei zie je een snelle stijging,
• in augustus en september wordt de piek bereikt, en
• in de herfst zet de daling in die doorgaat in de winter.

Deze gegevens zijn gebaseerd op meerdere Nederlandse studies, die dit golfvormige jaarpatroon exact tonen. Ook het RIVM en de Gezondheidsraad beschrijven consequent dat de aanmaak van vitamine D3 door de zon onvoldoende is van oktober t/m april.

Piekmaanden griepactiviteit

In Nederland wordt griep voortdurend gevolgd met name op basis van informatie van huisartsen¹².

Uit deze datasets blijkt zeer stabiel:

• in november of december begint het griepseizoen,
• in januari en februari is meestal de piek,
• vanaf maart een afname, en
• van mei t/m september een minimale activiteit.

Dat patroon is vrijwel identiek van jaar tot jaar (met kleine verschuivingen). De onderstaande afbeelding toont deze gemiddelde griepactiviteit in Nederland:

Verband tussen griep en vitamine D3

Als je de twee grafieken combineert zie je een omgekeerd evenredig verband tussen de vitamine-D3-waarden en het voorkomen van griep.

Wanneer de vitamine-D3-waarden hoog zijn, is er geen of nauwelijks griep. Wanneer de vitamine-D3-waarden echter laag zijn, komt griep veel voor.

Conclusie

Er zijn natuurijk verschillende factoren die de kans op griep verhogen. Maar duidelijk is dat vitamine D3 zeker een rol speelt.

Tegenstrijdig berichten over de werking van vitamine D3 kunnen ervoor zorgen dat mensen zich zorgen maken en dan maar besluiten dat het beter is om het niet te nemen en dat is jammer. Het zou bijvoorbeeld in het lichaam teveel kunnen stapelen, schade veroorzaken aan het hart, nieren en bloedvaten, zonder uiteraard enig onderzoekgegevens die deze beweringen hebben aangetoond erbij te zetten.

Het tegendeel is waar. Zelfs grote hoeveelheden vitamine D3 blijken volledig onschadelijk te zijn en gezondheidsvoordelen te hebben. Als je in de zomer buiten in de zon bent, maak je al minstens 625 μg [25.000 IE] vitamine D3 aan. Dit is ruim 8 maal de maximale toegestane hoeveelheid met de 75μg [3000 IE] in de Nederlandse wetgeving.

Laat je niet dus zomaar van de wijs brengen en in geval je twijfelt, ga dan verder zoeken en kijk naar feitelijke onderzoeksgegevens, niet slechts een mening.

We weten ondertussen dat vitamine D3 het immuunsysteem helpt en mede zorgt voor een goede weerstand.

Desondanks geeft de overheid aan dat het bewijs van immuunvoordelen niet sterk genoeg is om in het algemeen extra vitamine D3 te adviseren.

Doordat het zonlicht in de herfst en wintermaanden te zwak is voor een goede aanmaak van vitamine D3 in je huid, zullen je vitamine-D-waarden dalen.

De bovenstaande grafieken bevestigen dat er op z’n minst enig verband bestaat tussen een hoge vitamine-D3-waarde en het voorkomen van griep.

Ik hoop dat de informatie die ik je hier overhandig heb, bijgedragen aan wat je zelf kunt doen. Je hoeft niet te worden overgeleverd aan de griepgolf!

Zorg dat je voldoende water drinkt, regelmatig beweegt, goed slaapt en gezond eet, aangevuld met voldoende vitaminen en mineralen, waaronder zeker voldoende vitamine D3.

Nick

---

1. bron: ‘Wat heerst er nu’ [https://watheersternu.nl/nieuws/griepgolf-in-europa-2025-2026] ↩︎
2. bron: overheid.nl, wettenbank, Staatscourant 2015, 40994 (wijziging Warenwetregeling Vrijstelling vitaminepreparaten): Artikel 4, lid 2: “Vitaminepreparaten bevatten … ten hoogste 75 μg vitamine D” per dagelijks te nuttigen hoeveelheid [https://wetten.overheid.nl/BWBR0041264/2018-10-01/] ↩︎
3. IE: staat voor internationale eenheid: een maateenheid voor een hoeveelheid van een stof, gebaseerd op gemeten biologische activiteit (of effect). Deze eenheid wordt gebruikt voor vitaminen, hormonen, enkele medicijnen, vaccins, bloedproducten en gelijksoortige biologisch actieve stoffen. 1 IE vitamine D: het biologische equivalent van 0,025 μg cholecalciferol/ergocalciferol (exact 1/40 μg), dus 75μg komt overeen met 3000 IE. ↩︎
4. immuunsysteem: immuun komt uit het Latijn: immunis wat ‘vrijgesteld, ontheven van lasten of plichten’ betekent waarbij in- wat ‘niet’ en munus wat ‘plicht, taak, last, dienst’ betekent. Systeem komt van het Grieks: sýstēma = samengesteld geheel van syn- wat ‘samen’ en histanai wat ‘doen staan, plaatsen’ ↩︎
5. amandelen: lymfatisch weefsel dat deel uitmaakt van het immuunsysteem. Het woord amandel komt van het Latijn: amygdala wat ‘amandel’ betekent (uit het Grieks amygdálē = amandelboom/amandel). Ze worden zo genoemd zo omdat ze qua vorm op een amandel lijken. ↩︎
6. thymus: een lymfatisch orgaan dat achter het borstbeen ligt. De thymus is bij baby’s en kinderen het grootst. Thymus komt uit het Grieks: θύμος (thýmos) wat ‘geest, levensadem, ziel, moed’ betekent. De thymus werd in de Oudheid gezien als zetel van levensenergie. ↩︎
7. lymfeklieren: controleposten waar lymfe wordt gefilterd en het immuunsysteem beslist of er actie nodig is. Lymfe komt van het Latijn lympha wat ‘helder water’ betekent. Klier is een oud woord voor ‘verdikking/knoop’. ↩︎
8. milt: een bloedfilter en afweerorgaan dat oude bloedcellen opruimt en ziekteverwekkers in het bloed herkent en bestrijdt. Milt komt van het Oudnederlandse milta en het Oudhoogduits: milzi. ↩︎
9. Peyerse platen: lymfeweefsel in de dunne darmen en een zeer belangrijk onderdeel van het immuunsysteem. Genoemd naar de Zwitserse anatoom Johan Conrad Peyer (17e eeuw). ↩︎
10. appendix:(ook wel wormvormig aanhangsel) is een klein orgaan aan de dikke darm dat onderdeel is van het immuunsysteem. Appendix komt uit het Latijn: appendere wat ‘eraan hangen’ betekent, letterlijk betekent het: ‘dat wat eraan vastzit’ of ‘een aanhangsel’. ↩︎
11. bron: schematische vitamine-D3-seizoenscurve gebaseerd op Nederlandse cohortstudies (o.a. LASA) en RIVM-beschrijvingen van seizoensvariatie in 25-OH-vitamine D. LASA staat voor Longitudinal Aging Study Amsterdam. Het is een grote, langlopende Nederlandse cohortstudie die sinds 1992 de gezondheid en het functioneren van oudere volwassenen volgt. Een cohort is een vaste groep mensen die over langere tijd wordt gevolgd om te zien hoe gezondheid en ziekte zich ontwikkelen. ↩︎
12. bronnen: NIVEL Zorgregistraties (huisartsgegevens: influenza-achtige ziekte, IAZ) en het RIVM (virologische bevestiging + surveillance) ↩︎