Hoe verwerkt je lichaam voeding?

De juiste voeding en voedingstoffen zorgen voor een goed functionerende stofwisseling. Wat heeft je stofwisseling te maken met jouw gezondheid en fysieke prestaties?

Je lichaam heeft als doel om te overleven door altijd te streven naar optimalisatie van de gezondheid. Daartoe heeft het een indrukwekkend en geolied systeem dat we de stofwisseling noemen.

Dit systeem zorgt voor de omzetting van voedsel en zuurstof in energie en bouwstoffen zodat het lichaam goed kan functioneren en voortbestaan.

Dit efficiëntie systeem is volledig afhankelijk van je levensstijl. Met name je voedingspatroon speelt daarbij een bepalende rol. Dit betekent in grote mate dat je voor je eigen gezondheid kunt zorgen.

Het lijkt er echter op dat we langzaam maar zeker de echte rol van voeding uit het oog zijn verloren. De nadruk ligt tegenwoordig veel op genot, gemak, vulling, sociaal samenzijn en financiële overwegingen. Ofschoon ze allemaal belangrijk zijn, mogen ze niet ten koste gaan van het eigenlijke en fundamentele doel van voeding.

In deze blog ga ik in op de stofwisseling en hoe jij met de juiste voeding de gezondheid van je lichaam kan waarborgen.

Je lichaam

Het lichaam streeft in elke omstandigheid altijd naar de beste oplossing. Als je voor de juiste omstandigheden zorgt, geef je je lichaam de kans om zo optimaal mogelijk te functioneren, in een krachtige conditie te komen en te blijven.

Je kunt de stofwisseling van je lichaam en de wijze waarop die functioneert vergelijken met een verbrandingsmotor. Je hebt voedingstoffen nodig die samen met zuurstof voor energie zorgt, net zoals een auto benzine en zuurstof nodig heeft.

Om een gezond lichaam te krijgen en te houden heb je een levensstijl nodig die aansluit bij wat je lichaam nodig heeft en die zorgt voor een goed functionerende stofwisseling.

Wat is de stofwisseling?

Om de rol van een gezonde levensstijl voor het lichaam te begrijpen is het belangrijk om meer over de stofwisseling te weten.

We kunnen stofwisseling het beste als volgt omschrijven:

Het geheel van alle bewegingen en chemische processen van het lichaam om voedsel en voedingsstoffen om te zetten in energie en weefsels op te bouwen en te onderhouden, zodat het lichaam kan overleven en voortbestaan.

De omzetting van voeding en voedingsstoffen zorgt ervoor dat het lichaam energie kan genereren, cellen en spieren kan opbouwen, hormonen en enzymen kan aanmaken, vet en suiker kan opslaan en afvalstoffen kan afbreken en uitscheiden.

Alle lichaamscellen hebben deze stofwisseling nodig om te kunnen functioneren. Voeding is als het ware de brandstof voor alle lichaamscellen, organen en weefsels in je lichaam zodat het in- en uitwendig vrijelijk kan bewegen.

Er zijn natuurlijk organen die meer energie verbruiken en meer stoffen omzetten, zoals:

• de lever, het centrum van de stofwisseling;
• de spieren, die vooral veel energie verbruiken;
• de hersenen, met een doorlopende behoefte aan glucose;
• de nieren, voor het filteren en afvoeren van afvalstoffen en zouten;
• de darmen voor spijsvertering en de opname van voedingsstoffen;
• het hart, dat voortdurend energie verbruikt.

Je kunt het zien als een groot systeem met meerdere stappen:

1. Opname van voedingsstoffen en zuurstof

De stofwisseling begint met het binnenkrijgen van brand- en bouwstoffen in de vorm van koolhydraten, vetten, eiwitten, zuurstof, water, vitaminen en mineralen. Dit gebeurt via voeding, ademhaling en drinken.

2. Spijsvertering (vertering)

Voedsel wordt in de maag en darmen afgebroken tot kleine voedingsstoffen:

• koolhydraten: glucose
• eiwitten: aminozuren
• vetten: vetzuren

3. Transport in het lichaam

De voedingsstoffen worden naar de organen, weefsel en cellen vervoerd via het bloed en de lymfe¹.

4. Energieproductie

Voedingsstoffen worden afgebroken om energie vrij te maken voor beweging, warmte en het uitvoeren van de basisfuncties van organen en weefsels.

In de mitochondriën, de energiecentrales in de cellen, wordt energie gemaakt:

glucose + zuurstof → ATP² + CO₂³ + water,

waarbij ATP een molecuul is dat de energie bevat die cellendirect gebruiken.

5. Opbouwprocessen

Het lichaam bouwt nieuwe stoffen op uit voedingsstoffen om te kunnen groeien, te herstellen, te ontgiften en te vernieuwen. Zo worden bijvoorbeeld de aminozuren gebruikt om spieren op te bouwen en vetzuren de celmembranen.

6. Opslag van energie

Als er meer energie is dan direct nodig, worden er reserves opgebouwd:

• glucose wordt opgeslagen als glycogeen⁴ ;
• overschot wordt opgeslagen als vet.

7. Afvoer van afvalstoffen

De stofwisseling produceert ook afvalstoffen die afgevoerd moeten worden, zoals:

• CO₂ die via de longen;
• ureum⁵ via nieren, en
• andere afvalstoffen via de lever en darmen.

Wat je eet, drinkt en inademt is daarom van cruciaal belang voor de conditie en gezondheid van je lichaam.

Ook al is het een belangrijk om te genieten van wat en met wie je eet en drinkt, het blijft cruciaal om je te realiseren dat alles wat je eet en drinkt, zorg draagt voor de kwaliteit van de stofwisseling in je cellen.

Bij een gezonde levensstijl is de kwaliteit van wat je eet en drinkt essentieel.

Het lichaam streeft in elke omstandigheid altijd naar de beste oplossing. Als je voor gunstige omstandigheden zorgt, geef je je lichaam de kans om goed te functioneren, in een krachtige conditie te komen en te blijven.

Voeding behoort je te voorzien van de bouw-, brand- en hulpstoffen om dit mogelijk te maken.

Wat heeft het lichaam nodig?

Je lichaam is opgebouwd uit de volgende stoffen:

• Water – 60%
• Eiwitten – 19%
• Vetten – 15%
• Mineralen – 5%
• Koolhydraten – 1%

Dit zijn de bouwstenen die de verschillende weefsels en organen vormen. Deze bouwstenen worden voortdurend aangemaakt en verbruikt en vormen een fundamentele voorvereiste voor een sterke structuur en werking van je lichaam. Daarom is het van belang om voor voldoende water te zorgen en kwalitatieve voeding te nuttigen die al deze bouw-, brand- en hulpstoffen bevat.

Met uitzondering van de mineralen worden alle bovenstaande bouw- en brandstoffen ook gebruikt als energiebronnen. Het is belangrijk op te merken dat er verschillende soorten vetten en koolhydraten bestaan. Sommige leveren alleen energie, terwijl andere ook als bouwstoffen gebruikt kunnen worden.

De stofwisseling moet op de juiste wijze uitgevoerd en beheerst worden. Dit gebeurt met behulp van een andere groep voedingsstoffen, waarvan je, in relatie tot voeding, maar kleine hoeveelheden nodig hebben.

Hulpstoffen, ofwel vitaminen en mineralen, vallen niet onder de permanente bouw- en brandstoffen, maar spelen wel een essentiële ondersteunende rol. Ze worden essentieel genoemd aangezien het lichaam deze stoffen niet zelf kan aanmaken en ze nodig zijn bij de tienduizenden processen om energie te genereren en het lichaam in optimale conditie te houden.

Voeding voor optimale gezondheid

In het algemeen kun je stellen dat de bouw- en brandstoffen, vitaminen en mineralen, de fundamentele voorvereisten vormen voor een normale werking van je lichaam. Daarom heeft het lichaam al deze voedingsstoffen in de juiste verhoudingen en hoeveelheden nodig.

Zoals eerder genoemd vermeld, maken koolhydraten maar 1% uit van je lichaam. Zelfs mineralen hebben een veel groter aandeel in de opbouw van je lichaam dan koolhydraten. Toch vormen koolhydraten tegenwoordig een groot deel van het Westerse eetpatroon. Met name geraffineerde koolhydraten zijn in overvloed te vinden in supermarkten. Deze vind je terug in talloze levensmiddelen zoals brood, pasta, rijst, aardappelen, frisdranken, chips, melk, bier, wijn, snoep, etc.

Tegelijkertijd zijn een aantal veel belangrijkere voedingsstoffen, zoals eiwitten en vetten, naar de achtergrond verdrongen. Hierin speelt de onterechte angst rond vetten van de afgelopen decennia een belangrijke rol.

Het voedingsaanbod en het hieruit volgende voedingspatroon bevat tegenwoordig te weinig water, eiwitten, gezonde vetten, mineralen, vitaminen en plantaardige vezels en een overdaad aan schadelijke vetten en oliën en geraffineerde koolhydraten. Hiermee is er een enorme kloof ontstaan tussen wat het lichaam nodig heeft en wat er naar binnen wordt gewerkt.

Ik hoop dat je hiermee begrijpt hoe belangrijk het is om ervoor te zorgen dat je de juiste voedingsstoffen in de juiste hoeveelheden binnenkrijgt. Het is logisch dat wanneer je lichaam niet voldoende of de verkeerde stoffen binnenkrijgt, je lichaam ook niet goed kan functioneren en presteren.

Voor je algehele gezondheid om zowel fysiek als mentaal topprestaties te kunnen leveren, is het essentieel dat je op zoek gaat naar kwalitatieve en gevarieerde voeding zodat je de voedingsstoffen in de juiste balans en hoeveelheid binnenkrijgt.

Het doel van voeding is je lichaam te voorzien van alle voedingsstoffen voor een gezonde en adequate stofwisseling zodat je lichaam goed kan functioneren en zodat je kunt genieten van elk aspect van je leven.

Verborgen honger en verstoring van de stofwisseling

Een veel voorkomende misvatting is dat als je geen hongergevoel hebt, je geen honger kunt hebben. Mensen kunnen sterven van de honger zonder ooit het gevoel te hebben gehad dat ze honger hadden.

Wanneer je je verzadigd voelt, maar je lichaam niet voldoende van de noodzakelijke voedingsstoffen heeft binnengekregen, ontstaat er een situatie van verborgen verhongering. Door ongezonde voeding met te veel geraffineerde koolhydraten, suikers en schadelijke plantaardige zaadoliën te consumeren kun je je honger stillen, maar veroorzaak je desondanks ernstige tekorten en schade aan je stofwisseling.

Het is belangrijk dat je weet dat deze zogenaamde verborgen verhongering bestaat.

Er is een enorm aanbod van ultrabewerkt voedsel (ultra processed food) in de supermarkten. Omdat deze producten zeer winstgevend zijn voor de voedingsindustrie, wordt er enorm veel geld besteed aan marketing en promotie.

Door de enorme winsten is de voedingsindustrie niet geneigd om de koers te verleggen naar gezonde voeding.

Veel fysieke problemen kunnen het gevolg zijn van deze industriële voeding met een teveel aan schadelijke vetten en geraffineerde koolhydraten, zoals diabetes type 2, obesitas, overgewicht, hoog cholesterol, gebrek aan energie en zelfs ziektes zoals kanker.

Conclusie

Ik kan niet genoeg benadrukken hoe belangrijk het is om ervoor te zorgen dat je alle voedingsstoffen in de juiste hoeveelheden en de juiste balans binnekrijgt.

Het huidige drink- en eetgedrag bevat te weinig water, eiwitten, vetten, mineralen, vitaminen en plantaardige vezels en veel teveel schadelijke vetten en geraffineerde koolhydraten.

Met andere woorden: er bestaat een kloof tussen wat het lichaam echt nodig heeft en wat er tegenwoordig wordt gegeten.

Het is logisch dat wanneer je lichaam niet alle voedingstoffen in de juiste verhoudingen en hoeveelheden binnenkrijgt, het niet volledig gezond kan zijn. Ook een overdaad van bepaalde voedingsstoffen kan gezondheidsproblemen veroorzaken zoals bijvoorbeeld bij schadelijke vetten en geraffineerde koolhydraten het geval is.

Om gezond te zijn en te blijven is het daarom van belang om naar de kwaliteit en de variatie van onze voeding te kijken, zodat je alle bouwstoffen in de juiste mate en balans binnenkrijgt:

• vermijd ultrabewerkte voeding;
• kies voor verse, gevarieerde en gezonde voeding;
• kies als het even kan voor biologisch en organisch;
• vermijd schadelijke vetten en kies voor gezonde vetten;
• beperk geraffineerde koolhydraten;
• eet maximaal 3 maaltijden per dag;
• vermijd tussendoortjes;
• drink voldoende water;
• vermijd pepdrankjes;
• zorg voor aanvullende vitaminen en mineralen.

Voeding brengt verschillende en aangename gewaarwordingen teweeg want je kunt er enorm van genieten en ofschoon daar niets mis mee is, is het tegenwoordig wel degelijk van belang om er bewust van te zijn wat je eet en wat het met je lichaam doet.

Ikzelf heb dit ook allemaal moeten ontdekken, want dit werd mij niet geleerd tijdens mijn geneeskunde studie. Sterker nog ik leefde het ongezondst als geneeskunde student.

Ik pas dit nu wel al jaren succesvol toe en weet daarom dat een gezonde stofwisseling ook bij jou enorm kan bijdragen aan je gezondheid, geluk en prestatievermogen.

Nick

---

1. Lymfe: een heldere, kleurloze lichaamsvloeistof die deel uitmaakt van je lymfestelsel. Je kunt het 1 lymfestelsel zien als een soort schoonmaak- en verdedigingssysteem naast je bloedsomloop. Dit zijn buisjes die door je hele lichaam lopen, net als bloedvaten. Ze verzamelen overtollig vocht uit de weefsels. Lymfe ontstaat uit vocht dat uit de bloedvaten lekt naar de weefsels. Dat vocht neemt afvalstoffen, eiwitten, vetten en soms ziektekiemen mee. Het wordt vervolgens opgenomen door lymfevaten en heet dan lymfe. Het Nederlandse woord lymfe komt uit het Latijn: lympha wat ‘helder water’, ‘bronwater’, ‘zuiver vocht’ betekent ↩︎
2. ATP: adenosinetrifosfaat. Het is de belangrijkste energiedrager in je lichaam. Je kunt ATP zien als een klein oplaadbaar batterijtje. ATP levert energie voor bijna alles wat je lichaam doet. ↩︎
3. CO²: koolstofdioxide. Het is een gas dat bestaat uit: 1 koolstofatoom © en 2 zuurstofatomen (O₂). Dus: CO₂. CO₂ ontstaat als afvalproduct van energieproductie. ↩︎
4. glycogeen: opslagvorm van glucose (suiker) in je lichaam. Glycogeen is een groot, vertakt molecuul opgebouwd uit heel veel glucose-eenheden. Glycogeen wordt vooral opgeslagen in de lever en word gebruikt om je bloedsuiker tussen maaltijden stabiel te houden. De lever kan glycogeen omzetten in glucose en afgeven aan het bloed. Ook wordt glycogeen opgeslagen in je spieren waar het als bron van snelle energie wordt gebruikt tijdens beweging. Het woord glycogeen komt van 1. glykys (γλυκύς) wat ‘zoet, suikerachtig’ betekent en -genēs (γενής) / wat ‘voortbrengend, producerend, ontstaan uit’ betekent. ↩︎
5. ureum: een stof die ontstaat wanneer je lichaam eiwitten afbreekt. Het is de belangrijkste manier waarop je lichaam stikstof-afval kwijtraakt. Ureum gaat via het bloed naar de nieren die het eruit filteren en het via de urine verwijdert. ↩︎